IGANDE GOIZEAN

ALFRED MANESSIER

Igande goizean hiriko biztanleak ez dira aurreko egunean ikusten zirenak. Gaueko txoriak bueltatu dira beren kabietara, maitaleek azken musuak uzten dituzte ohekidearen ezpainetan, egoiliar lotiak ez dira oraindik esnatu. Igandeko lehen orduetan mundua izoztutako basamortua da, non bizirik dauden lagun bakarrak diren korrikalariak, txakurra paseatzera ateratzen direnak, kolesterola jeitsi nahian dabiltzan adineko adoretsuak edo lo egin gabeko jendaldea.

Goiz altxatu naiz eta txakurrik ez dudanez, korrika egiteari ekin diot. Entrenatuez gero, karrerak luzatzen dira egunez egun eta gaur goizean espero ez nituen aurkikuntzak egiteko aukera izan dut: Frantziako bandera duen belauntzi handia, itxita dauden taberna ezezagunak, itsasadarrean zehar kokatutako etxe pobreak. Arnasa erritmikoki hartzen nuen bitartean hiri desberdina deskubritu dut, auzune zaharrak, ahaztuak.

Ixiltasunak estaltzen du dena. Baina lasaitasunez higitzen den jendartean badaude ere etorkinen talde txikiak, bi, hiru edo lau pertsonarenak, hegoamerikarrak edo afrikarrak gehienbat. Hauek ere, zapatila eta praka motzik gabe, arin-arinka ibiltzen dira, harrapaka. Ezin dut imajinatu nora joango ote diren ordu hauetan, ezta presa horren zergatia. Beren mitologia zaharreko ospakizun bitxia izango dute?. Azoka txiki batera joango dira zeozer saldu nahian?. Edo nahiz eta arraza desberdinetakoak izan, denok amankomunean, ez ote dira egongo gu, beraien gainetik bizi garenon kontrako ixilpeko errebolta prestatzen?.

ZAHARTUTAKO KUMEAK

ZHANG XIAOGANG

Nerabeak, pertsona helduak, atsoak bihurtzen gara haurtzaroa abandonatu baino lehen. Bizitzan zehar mugitzen gara oso inportanteak garela pentsatuz, gure zereginak munduaren sostegua direlakoan. Gure azaleko zimur guztien azpitik, haatik, haur txikiak baino ez gara, zahartutako kumeak.

Seme-alabak izaten ditugu eta haiek baino umeagoak gara. Ez gara haien gurasoak, anai-arrebak baizik, jolaskideak. Beraien kontra errietan hasten gara, beren bizitzetan gure ahultasunaren markak utziz.

Besteen kontrako gerratetan murgiltzen gara oraindik olazko ezpatak edo xaboizko balak erabiltzen ditugula pentsatuz. Baina gure kontra aritzen diren haur-soldaduak hiltzen dira benetan edo hiltzearena egiten dute, errealismo handiz, odola eta guzti, Hollywoodeko aktorerik onenak bailira.

FEMINISMOA

TAMARA DE LEMPICKA (Convalescente)

Pintada bitxia aurkitu nuen nere etxe aurrean lehengo egunean: “No a la psicopatía, no al feminismo” zioen testu harrigarriak. Ez nuen aditu egileak zer adierazi nahi izan zuen, mezu hau zeharo ulertezina iruditu baitzitzaidan.

Nik uste dut edozein emakumek, neurri batean edo bestean, feminista izan behar duela, gizarte honetan orain arte behintzat, emakumezkoek bigarren dibisio batean jokatu dutelako.

Ez nago ados, halere, gizonezkoa naizenez gero apika, berdintasunaren gaia instituzio publikoetan zuzentzen den eraz. Badirudi desberdintasun guztiak emakumezkoen kontra doazela eta hau ez da, nere eritziz, inondik inora egia. Berdintasuna zaintzen duen erakunde publiko batek egin behar duen lehenengo gauza, nere ustetan, era guztietako desberdintasunak aztertzea da, modu zientifiko batean, objektibotasunez. Eta gutxi badira ere, baliteke zenbait alorretan gizonezkoentzako desberdintasunak aurkitzea.

Gizonezkoek, adibidez, bizi-itxaropen txikiagoa dute, zazpi edo zortzi urtekoa. Baten batek esango luke, honen azalpen gisa, emakumezkoak osasuntsuagoak direla berez, konstituzioz edo gorpuzkeraz, baina hau, nere uste apalean, emakumezkoak sukaldean lan egiteko jaioak daudelaren tankerako esamolde faltsua litzateke.

Lan-istripuak gure artean, hau da gizonezkoen artean, emakumezkoen artean baino askoz maizago gertatzen dira. Badago esaterik, hau esplikatzeko, lehengo hildotik abiatuta, emakumeak adikorragoak direla?. Arrazoia ez da beste bat izango?. Orokorrean gizonezkoek egiten duten lana arriskutsuagoa dela, esaterako?.

Herenegun Mediterraneoan zehar leku batetik bestera nabigatzen zuen luxuzko itsasontzi bati buruzko dokumentala ikusi nuen telebistaz. Bikote bat zen ontziaren jabea. Gizona zen enpresaria, itsasontzitik bere negozioak kontrolatzen zituena. Galdetu ziotenean emakumeari berak zer egiten zuen, ordea, erantzuna hau izan zen: “ezer ez, bidaiatu eta ailegatzen garen portuetan gauzak erosi, nere gizona nahi dudan guztia oparitzen dit eta”. Emakumezko bakan batzurentzat oraindik ere helburu bakarra mantendu nahi dituen gizon bat aurkitzea da, feminismoaren eta matxismoaren alde onak batuz. Eta hau ez da hain portaera bitxia, nere ustetan. Zenbat emakumek jarraituko lukete ezkonduta beren senarrak injenieriak edo abokatuak izan beharrean, kamiolariak edo langile soilak izango balira?.

Gainetik baino ez ditut aipatuko bikoteak banatzen direnean egoten diren desberdintasunak, edo teorian feminista sutsuak diren zenbait emakumeren portaera, beren helburuak lortzeko inolako arazorik ez dutenak bere aurkariak izan daitezkeen sexu berekoak gogor erasotzeko edo zapaltzeko.

Ez dut ahaztuko, haatik, desberdintasun gehienak emakumeen kontrakoak direla. Haien aurka egin behar dugu, objektibotasuna eta matxismo eta feminismoaren alde ilunak ahaztu gabe, gizonezko eta emakumezko berriak, egunetik egunera, sortuz.

ERROREAK

HENRI DE TOULOUSE-LAUTREC (Au lit)

Irantzurekin ezkondu ez izana izan zen bere bizitzaren okerrik haundiena. Baina badaude erremediorik ez duten erroreak eta aurrera jotzea komeni da pertsona berriak ezagutuz, errore berriak zertuz.

Huts horrek, gainera, gauza onak ere ekarri zizkion. Jende berri asko ezagutzera eraman zuen, bidaiak egitera, esperientzia desberdinak izatera. Ez zuen berriz ere maitasuna aurkitu, nahiz eta askotan baietz pentsatu.

Urteen bueltan amets gehienak lortuak zituen, Irantzurekin bizi izatearena eta berarekin alaba bat izatearena alde batera utzita. Ez zuen ilusio berezirik gizakume bat izateko. Alaba izan behar zuen bion bizitzaren haria jarraituko zuenak, beraien testigantza eta oroitzapenak gain hartuko zituena.

Behin, gizonak 60 urte zituela, kalean egin zuten topo. Irantzu lodi samar zegoen eta adinaren markak nabariak ziren harengan. Nola egongon zen ba bera, zenbait urte zaharragoa izanda. Halere, berarekin hitz egin bitartean garai batean bizi izandako esperientzia berdintsuak izaten hasi zen, antzerako sentimenduak, lehengo pasio hura, laztantzeko desira, bere ondoan etengabe egoteko irrika.

Elkar agurtu ondoren biok kafe bat hartzera joan ziren. Irantzuk harez gero hiru seme-alaba zituen eta kostaldeko herri batean bizi zen. Gizonak ez zion besterik galdetu. Andra joan zenean berriz deskubritu zuen aspalditik zekiena: biok, adinduak ere, beste garai batekoak izaten jarraitzen zuten, Gorbeia aldeko basoetako zuhaitzen artean laztantzen zirenak. Beste gauza batez ere ohartu zen: munduan norberarentzat persona bat baino ez zegoela eta Irantzu zela beretzako bakarra.

BEHELAINOAK

LINDA BERGKVIST (Eyreequel)

Bizitzan egiten dugun guztiak arrasto bat uzten du gure gorputzean, behelainoak hedatzen ditu larru zurbilean, zimur berriak nekaturiko aurpegian.

Bidaiak, maitasun hartu-emanak, lagunak, lan ezberdinak, gaixotasunak, jendearekin ditugun ika-mikak gure ezpainetan geratzen dira betiko. Zoriontasuna edo tristezia gure begien irisetan islatzen dira, eskuetako bizitza eta amodioaren marrak lorratz distiratsuez nahastuz.

Armiarma baten antzera, sare bat ehundu beharko genuke, non bizitzaren ezbeharrak gelditzen diren, non pozoina airean desagiten den, suzieren moduan, non gure arima ttipia berdintsuen fereka gozoez babestuta aurkitzen den bizitzan zehar oraindik egin ez duen bidean.

Ipurtargi baten antzera, argi xume batez esistentziaren alde ilunak sahiestu beharko genituzke, jausialdiak, pentsamendu grisak eta goibeltasuna argituz, gure bizitza iragankorra pasio biziz betez, etsipenaren irrikaz, maitasunaren suaz.

ALBA

LOCH NESS - URQUHART GAZTELUA

Albatik, hau da Eskoziatik, gaelikoa alde batera utzirik, bueltatu nintzen pasa den asteartean. Edinburgo ez zitzaidan larregi gustatu, nire ustekaberako, hiri honetaz jende guztiak oso ondo hitz egiten baitu. Edo, hobeto esanda, ez nuen gogoko espero ahal zen neurrian. Batez ere Highlands izeneko lurralde eder eta zabalarekin alderatuz gero.

Meendeetan zehar hainbeste borroketan sartuta egon den herrialde hau atsegina egiten zaigu bisatari gehienoi. Inverness, Stirling, Skye irla eta bere herririk inportanteena, Portree, Glasgow edo New Lanark, beste askoren artean, hiri bereziak eta hunkigarriak dira gure begien aurrean.

Bidaia bat egitea norberaren bizitza besteen bizialdiarekin gurutzatzea da, gure izate arruntetik atera ezagutzen ez genituen existentziekin nahasteko.

Etxera bueltatuta egunean-eguneko monotoniara, isilpeko abenturetara bueltatzen gara. Gure zain daude betiko pertsonak, adiskideak, aldekoak, kontrakoak edo epelak direnak, neutroak, algarak eta barreak, galdutzat ematen genituen lagunak.

Mundu zahar hau berritzerrik ez da egongo, egunez egun, zaharrak duen onena ahaztu gabe, egunetik egunera bizitza berria estreinatuz?.

NORK BERE BURUA MAITATU

JONATHAN VINER (Trance)

Egiptiarrek eta Grekoek asmatu zuten “kanon” izenekoaren arabera, gorputz bateko proportzio biribilak kalkulatzeko buruaren neurria hartu behar da eredutzat. Buruaren neurriak, honen arauera, pertsona baten altueraren zortziren bat izan behar du. Hori horrela izanik, nere buruak ez du kanon famatu hori betetzen, handiegia baita. ”Buruhaundi” inoiz esaten zidaten umetan, maltzurtasunez. Baina gure garaiko psikologoek garenarekin pozik egon behar dugula diotenez, nik ere, inoiz baino hobeto esanda, neure burua maitatzeko erabakia hartu dut.

Bestetik, inoiz irakurri dut zientzilariek, etorkizunaren gizakia irudikatu nahi dutenean, gorputz mehea eta buru handiz deskribatzen dutela. Horrela agertzen dira ere espaziotik etorritako izaki gehienak, gugandik teknika aldetik behintzat, mendeetako abantaila dutenak. Buru handia dugunok, beraz, etorkizunaren gizon eta emakumeak gara. Horrenbestez, arrakasta izugarria izango genuke etorkizunean, emakume eta gizon perfektoak izango ginateke 200 urte geroago, egungo Angelina Jolie, Brad Pitt, Naomi Campbell edo George Clooneyren antzera. Zoritxarrez, denbora miresgarri hori ailegatzen denean, 250 urteko momia bat izango naiz.