ARAZOEN BANKOA

OSWALDO GUAYASAMIN

Nire gustoko ideia bat entzun nuen ikastaro batean, arazoen banko bat sortzearena, hain zuzen. Hortaz, gure problemen zerrenda luzatzen den neurrian, hau da, ahalbait arazo gehien daukagunean, aberatsagoak gara.

Horren inguruan dudan iritzia, halere, ez da guztiz berdina. Nik uste dut arazoen bankoa euki bai baina hustu ere egin behar dugula, erdi beteta dagoenean arazook banan banan erresolbitzen joatea komenigarria dela, eguneroko bizitzan arinago ibiltzeko, agertuko diren arazo berriei lekua egiteko.

Ez dut aparteko inbertsiorik egin beharrik izan nire arazoen bankoa sortzeko, pasatako urteetan erresolbitu gabeko hainbat asunto bainituen. Dena den, hamar-hamaika problema baino ez zaizkit bururatu. Pobrea naiz edo hipokrita hutsa?

FEREKA MISTERIOTSUEN ERREINUA

ALBERT MOORE (Dreamers)

Gauero, ohera joaten denean, nire amak berea zena du zain gelan. Lokartu bezain laster, txikitan bezala, bere gorputz handia sentitzen du aldamenean. Komunera joateko altxatzen denetan nire amama ondora hurbiltzen zaio eta atzetik doa amak bainugelako argia pizten duen arte. Argitasunean, ezustean, inor ez dagoela konturatzen da, bakar-bakarrik aurkitzen dela, 85 urte dituelarik, oraindik berea den mundu honetan.

Ohean, lo egin orduko, berriro sentitzen du eta goizeko hamarrak arte lo seko geratzen da bere magalean, ume koskor bat balitz bezala. Amets sakabanatuak ditu, umetako lagunak, hil ziren anaiak, arinegi heldutako seme-alabak, geroa, zerua, infernua, ezereza. Zenbaitetan, beldurrak jota, amak ezin du ondo deskantsatu. Gau horietan ez du amama ondoan sentitzen, eta bere buruari galdetu behar dio nongo paradisuetan aurkituko den, nondik bidaiatuko den ordu txiki horietan. Zenbaitetan senarra ere azaltzen zaio, horrenbeste maite zuen gizona, ondoan lo, baina ama baino askoz gutxiago.

Hiru urte nituenean hil zen amama. Argazki solte batzuetan ikusi dut inoiz, irrifartsu, lodi, beltzez jantzita. Horietako batean ni nago, bere gainean jarrita. Nire ama, ordea, kasik egunero batzen da berarekin, umetan bezala, hitzik esan gabe, fereka misteriotsuen erreinuan.

ZULOAK

PIER TOFOLETTI

Zuloetan erortzen gara etengabe, gure esistentzia partxis edo oka jokuaren partida bat balitz bezala.

Bi-hiru txanda jokatu gabe, kartzela bisitatu edo bost bat atera arte mugitu ezinezko laukitxoetan erortzen gara behin eta berriro. Ez omen du zentzurik, halere, denbora guztia presondegi berean emateak, erosoa eta eguzkitsua bada ere.

Bi urte pasatu ditut lan berean. Aurrekoan, ordea, hamairu eman nituen. Betiko lagunak eta etsaiak egin ditut. Denboraz, harremanak sendotu edo usteldu egiten dira eta ahal bada, gure espetxe gozoetatik atera behar dugu beste zelda eta zoko batzuk ezagutzeko, asko dira eta mundu honetako presondegiak, zulo ederrak.

Abia gaitezen zulo desberdinetara, hiriz aldatuz, pertsonez aldatuz, nahiz eta barruko hiria beti gurekin eraman: París, Eldorado, Itaka, Oporto, Tinbuktu, Bhutan edo La Palma, azken zulora, azken erreinu misteriotsura hurreratzen garen artean.

APOSTATZEAZ

PAUL CEZANNE (The Card Players)

Ez naiz inoiz ausazko jokuetan apostatzearen edo jokatzearen aldekoa izan. Nire inguruan, ordea, badaude persona batzuk loterian, lotoan edo kafetegietako makina zaratatsu horietan dirua behin eta berriro gastatzen dutenak, patuaren zorioneko keinu baten esperoan. Kasinoan ere egonda nago zenbaitetan, begirale txunditu bat bezala, besteek ruletan, pokerrean, black-jacken edo bestelako jokuetan etorkizun oparo bat bilatzen zuten artean. Nik, bide horretatik ezer espero ez dudanez, zortea poltsikoan harrapatzeko mugimendu hauek kanpotik ikusten ditu iruzur tuntunak direlakoan, non bankak edo estatuak beti irabazten baitute, guk geuk, luzera begira behintzat, galtzen dugun artean. Bakarrik espero ahal dut zeozer norberak egindako esfortzutik, hau ere askotan loteria baino ez bada ere.

Maitasun edo laguntasun kontuetan, ordea, baita bizitzan orokorrean ere, apustuak egitearen aldekoa naiz. Ez, nik ez dut postura gehiegi egin nire bizitzan zehar arras desberdinak diren ausazko joku hauetan, zoritxarrez agian. Sari potolo bat eskuratzeko aukera izan dudan guztietan atzera-pausu bat eman dut, irabaztea Oka jokuaren espetxearen laukitxoan erortzea izango balitz bezala.

Nik uste dut pertsona bat ezagutzen dugunean, gure begietan benetan baliogarria bada edo gugan zirrara berezi bat esnarazten badu, postura sendo bat egin behar dugula, ditugun fitxa guztiak ruletaren zenbaki horretan kokatuz, bosta, zortzia edo hemeretzia izanda ere, beltza zein gorria, gainerako zenbaki guztiak ahaztuz. Horrenbeste maite dugun pertsonak, ordea, gure jarrera ezagututa, beste zenbaki batean lekutzen badu bere apustua, gurekin egoteko aukera saihestuz, nik esango nuke alde egin behar dugula zarata gehiegi sortu gabe eta berriz ere gure inguruan bilatzen hasi, hain urria den sentimendu hori, agian berriro azaleratuko ez dena, noiz agertuko zain.

AUKERA BAKAR BAT DAGOEN ARTEAN

OLIVER FÖLLMI

Harreman kontuetan, sexuzkoak, maitasunezkoak edota laguntasun hutsezkoak badira ere, bi teoria desberdin atsegin ditut, nekez adostu edo bateratu ahal direnak.

Batetik, nere ustez, hartu-eman batek aurrera egin behar badu, partaide bakoitzak, hau da, lagun, maitale edo maitemindu bakoitzak, elkarrenganako pausu bat eman beharko luke, besteak berea noiz emango duenaren zain egotera pasatzeko. Batek bi, hiru, lau edo ehun pausu ematen baditu eta besteak bat ere ez, nik esango nuke gauzak ez doazela, inolaz ere, ondo.

Berdintasun bitxi honek ez du, ordea, matxismo edo feminismoarekin zerikusirik. Hots, emakumezkoek eta gizonezkoek gure barrua erakusteko, hau da, besteen aurrean biluzteko lotsa edo beldurra sentitzeko eskubide osoa dugu. Honetaz, sentitzen duena argi eta garbi erakusten duenak, dana postura batean jokoan jartzen duenak, neska edo mutila, gizona zein andrea izanda, ez du inolaz ere ahulezia erakusten, ausardia eta kemena baizik.

Baina, nire buruaren beste aldea, ordea, eskizofrenia moduko batean, alor honetan dana matematika ez dela defendatzen saiatzen da. Zenbaitetan, aldarrikatzen du neurona multzo honek, bost, zortzi, hamaika edo mila pausu eman behar dira benetan lortu nahi dena eskuratzeko, batik bat gauzak argi eta garbi ikusten direnean, diamante bat bezain baliotsua bada jokoan dagoena, itzaltzeko dagoen harreman horren sua bizirik mantentzeko, hari eusteko, aukera bakar bat dagoen artean.

ITSASOA

JOAQUÍN SOROLLA (Niños en la playa)

Asteazkena da eta goizeko hamarretan ez dago inor hondartzan. Harean eskuoihal bat ere ez da ikusten. Antxetak, surflariak eta lasterkari solteak dira ordu batzuen buruan jendez beteko den hareatzaren biztanle bakarrak.

Uraren ertzetik paseatzen naiz, biluzik, Amazonas ibaiaren ondoko indigenen antzera, itsasoko haizeak laztanduta, oraindik indarrik ez duen eguzkiak ferekatuta. Txikitatik, maite ditudan gauzen artean, eguzkiaren ikutua sentitzeak, uretatik atera berria naizenean batik bat, pribilegiozko lekua bete du, ezin aipatu daitezkeen beste askorekin batera.

Bizitza itsasotik datorrela diote, gu guztiok arrain eboluzionatuak baino ez garela. Teoria honen aldekoek gure odoleko serumaren konposizioa eta itsasoko urarena antzekoak direla oso aldarrikatzen dute.

Umetan, ama eta arrebekin itsasaldera hurbiltzen ginenean poz ikaragarria sentitzen genuen, gure arbaso zaharren deiari erantzuten biziki maite genituen ahaideak bisatatzera joango bagina bezala. Aitari, ordea, ez zitzaion itsasoa deus gustatzen. Auskalo beste arraza batekoa ez zen gure aita, itsasorik ez duen urrutiko planeta batekoa.

Gaur, ezustean, uretan sartzeko erabakia hartu dut, duela milioi bat urte arrain, bale do izurde itxura zuten gure arbasoak agurtu nahian. Tamalez, gure aintzinako etxea hotzegi zegoen eta segituan atera behar izan dut. Oinak bakarrik bustita, begiak itxi ditut eta pentsamendu iheskor bat eskaini diet asaba misteriotsu horiei. Gero bueltatu naiz lehorrera, segurtasunera, eguzkiaren erreinura.

RIDIKULOAZ

CLAUDIO GIULIANELLI (Il Grande Mago)

Gaztetan, jazz musika jotzen aritu nintzen urtebetez, inolako arrakastarik gabe. Musikarako dudan dohaina, laster deskubritu ahal izan nuen lez, urria zen. Gure irakasleak, ordea, saiatzeko esaten zidan behin eta berriro. Inprobisatzeko unean pasatzen nituen arazoak ikusita, berak esaten zidan jazzean zein bizitzan oso inportantea zela ridukuloarena dotoreziaz egiten ikastea, halabeharrak bideratutako egoera desberdinetan.

Norberak bizitzan duen zeregin bakarra, nere ustez, den bezalakoa izatea da, besteak mindu gabe, eta hanka sartzeko inolako beldurrik izan gabe. Zuzen jo behar dugu nahi ditugun gauzak eskuratzeko, sutsuak izan behar dugu, gure porrot eta hutsetatik ikasita, ridikuloarena liraintasunez eginez.

Behin entzun nuen badela, budisten ustetan, gauza guztiak egiteko era zen bat, jateko, negar edo barre egiteko, ibiltzeko, telebista ikusteko, larrua jotzeko. Ba omen dago era zen bat ere ridikuloa egiteko, denon aurrean barregarri agertzeko, klasea galdu barik?.